Objawy zaćmy. Co się zmienia?
Zaćma najczęściej stopniowo pogarsza wyrazistość i kontrast. Może przeszkadzać przy czytaniu, prowadzeniu samochodu i rozpoznawaniu twarzy. Same objawy nie wystarczają jednak do rozpoznania choroby.
Nie tylko nieostry obraz
Niektórzy opisują zaćmę jako patrzenie przez brudną szybę, inni mówią przede wszystkim o rażących reflektorach. Zdarza się, że w gabinecie można jeszcze odczytać stosunkowo małe litery, ale wieczorem trudno bezpiecznie poruszać się po ulicy. Tablica ostrości nie odtwarza każdej sytuacji życia codziennego.
Typowe są mniej wyraźne kontury, bledsze barwy, trudności z widzeniem po zmroku i poświata wokół źródeł światła. Może zmieniać się wada wzroku. Częste przecieranie okularów nie pomaga, bo przyczyna nie znajduje się na ich powierzchni.
U części osób pojawia się podwójny lub zwielokrotniony obraz w jednym oku. Różni się to od dwojenia wynikającego z nieprawidłowej współpracy obu oczu. Jeżeli dwojenie pojawiło się nagle, wymaga szybkiej oceny, zwłaszcza gdy towarzyszą mu inne dolegliwości.
Trzy sceny z codzienności
Na szkolnym przedstawieniu twarz dziecka może być trudniejsza do rozpoznania, szczególnie przy lampach scenicznych i ciemnym tle. Kontrast między twarzą a otoczeniem maleje, a jasne lampki rozlewają się w poświatę. Nie każdy pacjent z zaćmą odczuwa te zmiany w takim samym stopniu.
Przy gotowaniu łatwo zauważyć problem z drobnymi szczegółami, kolorami składników czy odczytaniem nastawy kuchenki. Odbicia od metalowej pokrywki mogą razić. Dobre oświetlenie pomaga, ale punktowe światło skierowane w oczy bywa uciążliwe.
Na ulicy przeszkadzać może słońce i odbicie światła od samochodów lub nawierzchni. Osobę stojącą pod światło trudniej rozpoznać. Te sytuacje pokazują nasze porównania i symulator: są ilustracją objawów, nie pomiarem wzroku ani przewidywaniem wyniku operacji.
Czy to na pewno zaćma?
Zamglenie może mieć wiele przyczyn. Suchość powierzchni oka czasem daje obraz zmienny, poprawiający się po mrugnięciu. Nowa wada wzroku może wymagać korekcji okularów. Choroby plamki mogą zniekształcać linie lub utrudniać czytanie, a jaskra uszkadza nerw wzrokowy. Kilka problemów może występować jednocześnie.
Zaćma zwykle narasta stopniowo i nie boli. Nagłej utraty widzenia nie należy przypisywać „pogorszeniu zaćmy” bez badania. Czerwone oko, silny ból, uraz, kurtyna w polu widzenia lub nagłe błyski wymagają pilnej pomocy, również u osoby ze znanym rozpoznaniem zaćmy.
Zasłonięcie kolejno jednego i drugiego oka może pomóc zauważyć różnicę między nimi, lecz nie wyjaśnia jej przyczyny. Nie używaj takiego porównania do samodzielnej kwalifikacji do zabiegu ani oceny zdolności do prowadzenia samochodu.
Kiedy umówić badanie?
Zgłoś się, gdy zmiana widzenia utrudnia czytanie, pracę, rozpoznawanie twarzy, schody lub jazdę samochodem. Nie trzeba czekać na całkowite zmętnienie soczewki. Zapisz, w jakim oświetleniu problem jest największy i czy dotyczy jednego, czy obu oczu.
Zabierz okulary i dotychczasowe wyniki. Warto powiedzieć lekarzowi nie tylko „gorzej widzę”, lecz na przykład „nie rozpoznaję numeru autobusu” albo „unikam jazdy po zmroku przez odblaski”. Taki opis pomaga ocenić, czy rozpoznana zaćma tłumaczy twoje trudności.
Badanie powinno obejmować ocenę całego oka, nie samo potwierdzenie zmętnienia. Wyjaśniamy je w artykule Diagnostyka zaćmy. Dopiero po badaniu można ustalić, czy wystarczy obserwacja, czy warto planować operację.
Pytania o objawy
Czy brak bólu oznacza, że nie trzeba się badać?
Nie. Wiele chorób oka, w tym zaćma, może pogarszać widzenie bez bólu. O potrzebie badania decyduje zmiana widzenia i stan oka, a nie samo odczuwanie bólu.
Czy zaćmę zawsze widać w lustrze?
Nie. Wiele zmętnień można ocenić dopiero odpowiednim oświetleniem i w powiększeniu podczas badania. Wygląd oka w lustrze nie wyklucza choroby.
Dlaczego po operacji jednego oka kolory wyglądają inaczej?
Usunięcie żółtawej naturalnej soczewki może zmienić odbiór barw w porównaniu z drugim okiem. Nowy lub niepokojący objaw nadal warto omówić podczas kontroli.
Źródła i dalsza lektura.
Opracowanie merytoryczne: prof. Michał Szymon Nowak, Dominik Sebastian Kania
Weryfikacja medyczna: prof. Michał Szymon Nowak
Data weryfikacji:
Aktualizacja treści:
Informacje edukacyjne nie zastępują badania ani indywidualnych zaleceń. Wybór leczenia wymaga rozmowy z okulistą.
- National Eye Institute. Cataracts. materiał dla pacjentów.
- National Eye Institute. Cataract Surgery. przebieg, rekonwalescencja i powikłania.
- European Society of Cataract and Refractive Surgeons. Recommendations for Cataract Surgery. zalecenia dotyczące całej drogi leczenia.
Powiązane tematy
Wróć do poradników