Zaćma wtórna. Dlaczego obraz znów mętnieje?
Po operacji może zmętnieć cienka tylna część torebki pozostawiona za implantem. Nazywa się to PCO, potocznie zaćmą wtórną. Nie oznacza odrośnięcia usuniętej naturalnej soczewki.
Co zostaje za implantem?
Podczas typowej operacji usuwa się zmętniałą zawartość soczewki. Torebka, która ją otaczała, zwykle pozostaje jako podparcie dla implantu. Jej tylna część powinna być przejrzysta, aby światło mogło swobodnie docierać do siatkówki.
Pozostałe komórki soczewki mogą z czasem przemieszczać się i namnażać na torebce. Powstają zmiany ograniczające jej przejrzystość. PCO może ujawnić się po miesiącach lub latach, czasem wcześniej. Nie u każdego ma taki sam przebieg i nie każde niewielkie zmętnienie wymaga leczenia.
Termin „zaćma wtórna” jest powszechnie używany i nie trzeba go zwalczać. Ważne, aby rozumieć, że po operacji zwykle chodzi o zmianę torebki, a nie ponowne zmętnienie naturalnej soczewki. W innych kontekstach słowo „wtórna” może opisywać również zaćmę wynikającą z innej choroby.
Jakie daje objawy?
Możliwe są powrót mgły, pogorszenie kontrastu, trudność z czytaniem i olśnienie. Pacjent często zauważa, że po wcześniejszej poprawie znowu gorzej widzi. Objawy mogą przypominać te sprzed operacji.
Badanie lampą szczelinową pozwala ocenić torebkę i implant. Lekarz sprawdza także inne przyczyny: wadę wzroku, powierzchnię oka, plamkę i siatkówkę. Jeśli stopień PCO nie tłumaczy dolegliwości, potrzebna może być dalsza diagnostyka.
Nagłego pogorszenia, bólu, zaczerwienienia, błysków lub kurtyny nie uznawaj samodzielnie za PCO. Takie objawy wymagają pilnej oceny, a nie zapisania się wyłącznie na planowe „czyszczenie soczewki”.
Kapsulotomia laserem Nd:YAG
Jeżeli zmętnienie istotnie ogranicza widzenie, lekarz może wykonać otwór w centralnej części tylnej torebki laserem Nd:YAG. Dzięki temu światło przechodzi przez przejrzysty obszar. Nie usuwa się wtedy ponownie zaćmy i nie wymienia rutynowo implantu.
To zwykle krótka procedura ambulatoryjna. Oko przygotowuje się kroplami, a lekarz może użyć specjalnej soczewki kontaktowej do skierowania impulsów. Pacjent współpracuje przy aparacie. Zabieg na ogół jest dobrze tolerowany, lecz nie obiecujemy każdemu całkowitego braku odczuć.
Kapsulotomia różni się od CETUS NanoLaser i od laserowego wspomagania operacji FLACS. Nazwa Nd:YAG opisuje typ lasera, ale cel i sposób jego użycia w tych procedurach są odmienne. Nie należy wybierać zabiegu wyłącznie po wspólnym słowie „laser”.
Po zabiegu i możliwe ryzyko
Po rozszerzeniu źrenicy obraz może być przejściowo mniej wyraźny i bardziej wrażliwy na światło. Mogą pojawić się męty. Ośrodek określa zasady kontroli, ewentualne krople i moment oceny ciśnienia w oku. Powrót do prowadzenia samochodu wymaga odpowiedniego widzenia, nie tylko zakończenia procedury.
Możliwe działania niepożądane obejmują wzrost ciśnienia, zapalenie, uszkodzenie powierzchni implantu i rzadziej powikłania siatkówkowe, w tym obrzęk plamki lub odwarstwienie siatkówki. Ryzyko trzeba odnieść do konkretnego oka. Nie każdy nowy męt oznacza poważny problem, ale nagły wysyp mętów, błyski lub cień wymagają pilnego badania.
Otwór w torebce zmienia warunki ewentualnej późniejszej wymiany implantu. Jeżeli problemem mogą być właściwości samej soczewki, należy wyjaśnić to przed zabiegiem. Kapsulotomia nie jest sposobem leczenia wszystkich przyczyn niezadowolenia po operacji.
Najczęstsze pytania
Czy PCO można usunąć kroplami?
Krople nie są standardowym sposobem usunięcia istotnego zmętnienia tylnej torebki. Lekarz najpierw ocenia, czy problem rzeczywiście wymaga kapsulotomii.
Czy PCO oznacza błąd podczas operacji?
Samo jego wystąpienie nie dowodzi błędu. Jest znanym następstwem zmian komórek w pozostawionej torebce i może pojawić się mimo prawidłowego zabiegu.
Czy po laserze wszystko będzie od razu idealne?
Wynik zależy także od pozostałych struktur oka. Jeśli poza PCO występuje choroba plamki, rogówki lub nerwu wzrokowego, może ona nadal ograniczać ostrość i komfort.
Źródła i dalsza lektura.
Opracowanie merytoryczne: prof. Michał Szymon Nowak, Dominik Sebastian Kania
Weryfikacja medyczna: prof. Michał Szymon Nowak
Data weryfikacji:
Aktualizacja treści:
Informacje edukacyjne nie zastępują badania ani indywidualnych zaleceń. Wybór leczenia wymaga rozmowy z okulistą.
- National Eye Institute. Cataract Surgery. przebieg, rekonwalescencja i powikłania.
- European Society of Cataract and Refractive Surgeons. Recommendations for Cataract Surgery. zalecenia dotyczące całej drogi leczenia.
- Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust. YAG laser posterior capsulotomy following cataract surgery. informacja zespołu okulistycznego dla pacjentów.
Powiązane tematy
Wróć do poradników